Woonerf in het groen - Sint-Niklaas

Dit woonerf in Sint-Niklaas bundelt vier halfopen eengezinswoningen in twee evenwijdige volumes rond een gemeenschappelijke groene ruimte. Door bebouwing en verharding compact te clusteren, blijft het landschap maximaal rondom het woonerf aanwezig. Zo ontstaat een helder georganiseerd geheel waarin individueel wonen, collectieve ruimte en het bestaande landschap met elkaar worden verbonden.

Stedenbouwkundig voortraject

Het uiteindelijke woonerf is voorafgegaan door een intensief stedenbouwkundig voortraject waarin de mogelijkheden van de site en de verhouding tussen bebouwing, ontsluiting, open ruimte en landschap in samenhang werden onderzocht. Dat onderzoek vormde de basis voor de keuze om de bebouwing te clusteren en de groene ruimte als structurerend element van het project in te zetten.

Een woonerf vanuit het bestaande landschap

Het ontwerp vertrekt niet alleen vanuit de woningen, maar ook vanuit de eigenschappen van het perceel. De bestaande houtkant langs de oostelijke en zuidelijke perceelsgrenzen wordt behouden en versterkt. Ook het reliëf van de bolle akker blijft zoveel mogelijk leesbaar en wordt mee ingezet bij de opvang en infiltratie van hemelwater.

Deze landschappelijke uitgangspunten vormden samen met waterbeheer en compacte bebouwing de basis voor de ontwikkeling van het woonerf.

Geclusterde volumes rond een autoluw woonerf

De vier woningen zijn ondergebracht in twee langgerekte volumes die tegenover elkaar liggen. Tussen beide ontstaat het gemeenschappelijke woonerf. Parkeren wordt hoofdzakelijk aan de toegang van de site gegroepeerd, zodat de centrale ruimte in de eerste plaats als verblijfs- en ontmoetingsruimte kan functioneren.

Waterdoorlatende verharding en plantvakken beperken het verharde karakter van het woonerf en ondersteunen de landschappelijke inbedding.

Langgevelhoeve als architecturaal uitgangspunt

De volumes verwijzen naar het archetype van de langgevelhoeve: lange, lage gebouwen met korte topgevels en een zadeldak in de lengterichting. De woningen bestaan uit een gelijkvloerse bouwlaag met een verdieping onder het zadeldak. Plaatselijke dakuitbouwen creëren bruikbare ruimte zonder het beeld van de lage volumes te verliezen.

Elke woning krijgt een leefruimte die openloopt tot in de nok en een inpandig, volumehoog terras. Daardoor krijgt iedere woning binnen het gezamenlijke architecturale concept een sterke ruimtelijke relatie tussen interieur en buitenruimte.

Samenhang in architectuur en materialisatie

De woningen worden uitgevoerd in een lichtgrijze baksteen met donkere daken. Ramen, deuren, poorten en tussenschotten worden per woning visueel met elkaar verbonden en consequent uitgewerkt in donker schrijnwerk.

De materialisatie ondersteunt het horizontale karakter van de lange gevels en zorgt voor samenhang tussen de vier woningen zonder hun individuele leesbaarheid te verliezen.

Groen als structurerend onderdeel

Rond de compacte bebouwing blijft een ruim groen kader behouden. De bestaande houtkant wordt versterkt en tussen de individuele tuinen zorgen hagen voor zachte overgangen tussen private en collectieve buitenruimte.

Voor de verdere landschappelijke uitwerking werd samengewerkt met Studio Verde. Bebouwing, woonerf, tuinen en waterbeheer worden daardoor als onderdelen van één ruimtelijk geheel benaderd.

Woonkwaliteit op lange termijn

De kwaliteit van het woonerf ontstaat uit de samenhang tussen compacte bebouwing, gedeelde ruimte, individuele woonkwaliteit en landschap. Door verharding te beperken, hemelwater maximaal op het terrein te laten infiltreren en de bestaande groene structuren als uitgangspunt te nemen, blijft het terrein ook buiten de gebouwen een actieve drager van het ontwerp.

Binnen één van de woningen werd ook het interieur door FYNK verder uitgewerkt. Daar worden architectuur, vaste inrichting, materiaalgebruik, verlichting en de relatie met de tuin als één geheel ontworpen.

Bekijk ook het interieur van een woning in het woonerf →